Σεμινάριο | Michel Foucault: Αρχαιολογία, γενεαλογία, βιοπολιτική | Θανάσης Λάγιος

16 Φεβρουαρίου- 6 Απριλίου 2023 |

Πέμπτη 6-8μμ |

8 συναντήσεις | 16 ώρες |

Δήλωση συμμετοχής: εδώ |


Περιγραφή σεμιναρίου:

Το σεμινάριο με τίτλο «Michel Foucault: Αρχαιολογία, γενεαλογία, βιοπολιτική» θα έχει ως αφετηρία το έργο και τον στοχασμό του γάλλου στοχαστή Michel Foucault, ήτοι ένα έργο και έναν στοχασμό που επέδρασαν και καθόρισαν αποφασιστικά σχεδόν το σύνολο των επιστημονικών κλάδων κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, και θα έχει ως επίκεντρο το ζήτημα της βιοπολιτικής και των ιστορικά συγκροτημένων σχέσεων εξουσίας και γνώσης που αναδύονται εντός νεωτερικότητας και διαμορφώνουν το καπιταλιστικό παρ-όν έως τις μέρες μας. Παίρνοντας ως σημεία προβληματισμού και συζήτησης τα βασικά ερευνητικά σχέδια του ίδιου του Foucault, όπως αποτυπώθηκαν πολλαπλώς στα πάσης φύσεως «κείμενά» του (βιβλία, διαλέξεις, συνεντεύξεις, πολιτική δράση), θέτουμε υπό διερώτηση τους τρόπους υποκειμενοποίησης οι οποίοι αναδείχθηκαν κυρίαρχοι εδώ και τρεις αιώνες, καθώς συγκροτούν το πλέγμα κατανόησης και ερμηνείας τόσο του κοινωνικού πεδίου όσο και της ίδιας της υποκειμενικότητάς μας.


Πρόγραμμα:

1η συνάντηση || Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου | 6-8μμ
Εισαγωγή στη ζωή και το έργο του Michel Foucault


2η συνάντηση || Πέμπτη 23 Φεβρουαρίου | 6-8μμ
Παίρνοντας αποστάσεις από τον Υπαρξισμό και τη Φαινομενολογία: η ανά-γνωση του Nietzsche και του Kant


3η συνάντηση || Πέμπτη 2 Μαρτίου | 6-8μμ
Η αρχαιολογική σκαπάνη προξενεί ρωγμές στο έδαφος του ιατρικού ορθολογισμού: Η Ιστορία της Τρέλας & Η Γέννηση της Κλινικής

4η συνάντηση || Πέμπτη 9 Μαρτίου| 6-8μμ
Η αρχαιολογική σκαπάνη θρυμματίζει το είδωλο του ανθρωπισμού: Οι Λέξεις και τα Πράγματα


5η συνάντηση || Πέμπτη 16 Μαρτίου | 6-8μμ
Αρχαιολογία και Γενεαλογία: Το ερώτημα των σχέσεων εξουσίας-γνώσης μετά τον Μάη ’68.


6η συνάντηση || Πέμπτη 23 Μαρτίου | 6-8μμ
Η Γέννηση της Φυλακής και η κοινωνία του ελέγχου: η γέννηση της βιοπολιτικής κοινωνίας


7η συνάντηση || Πέμπτη 30 Μαρτίου | 6-8μμ
Ιστορία της Σεξουαλικότητας και βιοπολιτική υποκειμενοποίηση


8η συνάντηση || Πέμπτη 6 Απριλίου | 6-8μμ
Τι είναι κριτική;


Σύντομο βιογραφικό εισηγητή:

Ο Θανάσης Λάγιος είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Τομέα Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ, όπου και διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα ειδίκευσης «Φιλοσοφία». Έχει διδάξει στο πρόγραμμα διδασκαλίας Φιλοσοφίας σε ενήλικες «Ακαδημία Πλάτωνος: Οι δρόμοι της γνώσης» (ΕΚΠΑ). Έχει μεταφράσει αποσπάσματα από τα Dits et écrits του Michel Foucault (Στιγμή, 2011) και τον τέταρτο τόμο της Ιστορίας της Σεξουαλικότητας του Michel Foucault με τίτλο Οι ομολογίες της σάρκας (Πλέθρον 2019), και έχει δημοσιεύσει τα εξής βιβλία: Stirner, Nietzsche, Foucault: Ο Θάνατος του Θεού και το Τέλος του Ανθρώπου (futura 2012)· «Ανθρωπιστική ή Καπιταλιστική Κρίση; Σκέψεις και (υπο)σημειώσεις γύρω από ένα (ψευτο)δίλημμα» στο Θ. Λάγιος, Β. Λέκκα, Γ. Πανουτσόπουλος, Διάχυση Συνόρων, Χάραξη Σωμάτων, Σημεία Καταγραφής (futura 2016) {στα αγγλικά T. Lagios, V. Lekka, G. Panoutsopoulos, Borders, Bodies and Narratives of Crisis in Europe (Palgrave Macmillan, 2018)}· Περί φουκωφοβίας ή σχόλια γύρω από τις (αυτ)απάτες μιας πολεμικής  (futura 2020)· και μαζί με τη Β. Λέκκα το Περί αυτοκτονίας. Το «απονενοημένο διάβημα» και οι βιοπολιτικές νοηματοδοτήσεις του (futura 2020).  Έχει δημοσιεύσει άρθρα σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Είναι υπεύθυνος της σειράς μικρόκοσμος στις εκδόσεις Πλέθρον. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα περιστρέφονται γύρω από τη νεώτερη και σύγχρονη ευρωπαϊκή φιλοσοφία, την πολιτική φιλοσοφία, την επιστημολογία και τη ψυχανάλυση.


Κόστος παρακολούθησης του σεμιναρίου | 140 ευρώ

Μειωμένο (φοιτητές, άνεργες, ΑμεΑ) | 120 ευρώ

(στην τιμή περιλαμβάνεται ΦΠΑ 24%)

Δυνατότητα πληρωμής σε δύο δόσεις.

Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου δίνονται βεβαιώσεις παρακολούθησης


Δήλωση συμμετοχήςεδώ

Για την ολοκλήρωση της εγγραφής σας στο σεμινάριο:
Πειραιώς (ΙΒΑΝ): GR1001722020005202092537315


Δικαιούχος: Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Ερευνών ΕΕ
(στην αιτιολογία βάζετε το όνομά σας και αυτό του σεμιναρίου)


Σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής του σεμιναρίου:

Το σεμινάριο θα διεξαχθεί σε ζωντανή ροή μέσω zoom και θα είναι διαθέσιμο και για ασύγχρονη παρακολούθηση μέσω της πλατφόρμας του ινστιτούτου μέχρι και δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωσή του


Για περισσότερες πληροφορίες: info@dipke.org

Michel Foucault, Βιο-πολιτική και βιο-εξουσία

Βαγγέλης Περράκης

Σε αντίθεση με τους περισσότερους στοχαστές, ο Φουκώ αναλύει τους μηχανισμούς της εξουσίας πέρα από το σύστημα Άρχων-Νόμος, αφήνοντας πίσω το πρόσωπο του Ηγεμόνα.

Πιο συγκεκριμένα για τον Φουκώ, η εξουσία:

α) «ασκείται από αμέτρητα σημεία σ’ ένα παιχνίδι άνισων και κινητών σχέσεων»,

β) «οι σχέσεις εξουσίας δεν βρίσκονται σ’ εξωτερική θέση αναφορικά με άλλους τύπους σχέσεων (οικονομικές διαδικασίες, σχέσεις γνώσης, σεξουαλικές σχέσης), αλλά είναι ενύπαρκτες σ’ αυτές» και μάλιστα «παίζουν ένα άμεσα παραγωγικό ρόλο»,

γ) «η εξουσία έρχεται από τα κάτω […] δεν υπάρχει δηλαδή στη βάση των σχέσεων εξουσίας, κάτι σαν γενική μήτρα, κάποια δυαδική και καθολική αντίθεση ανάμεσα στους εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους, που οι συνέπειές της προχωρούν από τα πάνω προς τα κάτω, αγγίζοντας ολοένα και πιο περιορισμένες ομάδες, μέχρι τα έγκατα του κοινωνικού σώματος […] σχηματίζουν […] μια γραμμή δύναμης που διαπερνά τις τοπικές συγκρούσεις και τις συνδέει»,

δ) «δεν υπάρχει εξουσία που να ασκείται χωρίς μια σειρά από βλέψεις και στόχους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απορρέει από την εκλογή ή την απόφαση ενός ατομικού υποκειμένου… η λογικότητα της εξουσίας είναι η λογικότητα των τακτικών […] τοπικός κυνισμός της εξουσίας- που καθώς αλυσώνονται αναμεταξύ τους… φτάνουν τελικά να σχηματίσουν τους γενικότερους μηχανισμούς: εκεί η λογική είναι επίσης απόλυτα σαφής, οι επιδιώξεις κατανοητές κι ωστόσο συμβαίνει να μην υπάρχει πια κανείς για να τις συλλάβει και σχεδόν κανείς για να τις διατυπώσει […]»,

ε) «[E]κεί όπου υπάρχει εξουσία υπάρχει αντίσταση κι ότι ωστόσο, ή μάλλον από τούτο το ίδιο το γεγονός, η αντίσταση αυτή δεν βρίσκεται σε θέση εξωτερική προς την εξουσία.» Ο αυστηρά σχεσιακός χαρακτήρας των σχέσεων εξουσίας, «που δεν μπορούν να υπάρξουν παρά μόνο σε συνάρτηση με μια πολλαπλότητα σημείων αντίστασης: μέσα στις σχέσεις εξουσίας, αυτή παίζουν τον ρόλο του αντιπάλου, του στόχου, του στηρίγματος, της εξοχής για μια λαβή. Αυτά τα σημεία αντίστασης είναι παρόντα παντού μέσα στο δίκτυο της εξουσίας. Δεν υπάρχει επομένως, σε σχέση με την εξουσία, ένα τόπος της μεγάλης Άρνησης – ψυχή της εξέγερσης, εστία όλων των ανταρσιών, καθαρός νόμος της επανάστασης[ο τονισμός είναι δικός μας]. Αλλά απλά αντιστάσεις που αποτελούν περιπτώσεις σε επίπεδο του είδους: δυνατές, αναγκαίες, απίθανες, αυθόρμητες, άγριες, μοναχικές, προσχεδιασμένες, χαμερπείς, βίαιες, αδιάλλακτες, πρόθυμες για συνδιαλλαγή, ιδιοτελείς, ή γεμάτες αυταπάρνηση. Εξ ορισμού δεν μπορούν να υπάρχουν παρά μόνο μέσα στο στρατηγικό πεδίο των σχέσεων εξουσίας […]. Οι αντιστάσεις δεν εξαρτώνται από κάποιες ετερογενείς αρχές […] αποτελούν τον άλλο όρο στις σχέσεις εξουσίας, εγγράφονται μέσα τους σαν το απαραίτητο αντίκρυσμα. Επομένως, είναι κι αυτές μοιρασμένες με τρόπο ακανόνιστο: τα σημεία, οι κόμποι, οι εστίες αντίστασης είναι σκορπισμένα με περισσότερη ή λιγότερη πυκνότητα στον χρόνο και στον χώρο […] τις περισσότερες φορές έχουμε να κάνουμε με σημεία αντίστασης κινητά και μεταβατικά, που εισάγουν μέσα σε μία κοινωνία σχέσεις που μετατοπίζονται… και ασφαλώς, εκείνο που κάνει δυνατή μια επανάσταση, είναι ακριβώς η στρατηγική κωδίκωση αυτών των σημείων αντίστασης, περίπου με τον ίδιο τρόπο που το Κράτος στηρίζεται στη θεσμική συνένωση των σχέσεων εξουσίας».

Διαβάστε περισσότερα “Michel Foucault, Βιο-πολιτική και βιο-εξουσία”