Σεμινάριο: Εισαγωγή στη φιλοσοφία του Κορνήλιου Καστοριάδη (Αλέξανδρος Σχισμένος)

Τρίτη 3 Νοεμβρίου – Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2020//

3 εβδομάδες- 6 συναντήσεις- 12 ώρες //

//Με δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης τόσο σε ζωντανή ροή (live streaming), όσο και ασύγχρονα//


Περίληψη σεμιναρίου:

Καθώς οι έννοιες που εισήγαγε ο Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997), όπως «φαντασιακό» και «κοινωνικοϊστορικό» τίθενται στο επίκεντρο της σύγχρονης φιλοσοφικής συζήτησης, είναι καιρός να μελετήσουμε τη σκέψη του πιο προσεκτικά. Τα χρόνια που ακολούθησαν τον θάνατο του μεγάλου φιλοσόφου ανέδειξαν την σημασία της φιλοσοφικής και πολιτικής του σκέψης, έφεραν τα ερωτήματα που ο ίδιος είχε διατυπώσει στο προσκήνιο, επιβεβαίωσαν την κριτική του στην καπιταλιστική (αν)ορθολογικότητα, έθεσαν το ζήτημα της Άμεσης Δημοκρατίας στο φως του δημόσιου διαλόγου. Ο λόγος του Καστοριάδη μοιάζει πιο επίκαιρος από ποτέ, ενώ η γλαύκα της Ακαδημίας, αρχίζει να λοξοκοιτά μυωπικά το έργο του. Όμως το έργο του Καστοριάδη δεν προσφέρεται για απολίθωση. Δεν είναι μία κλειστή θεωρία, είναι μια πρόσκληση σε πράξη, μια προτροπή σε αναστοχασμό, μία αξίωση αυτονομίας. 

Στις διαδοχικές συναντήσεις μας, θα εξετασθούν τα φιλοσοφικά προβλήματα που σημάδεψαν τη διανοητική πορεία και τον βίο του Κορνήλιου Καστοριάδη σε συνάρτηση με τα γεγονότα που σημάδεψαν την μεταπολεμική Ευρώπη. Θα εξετάσουμε συνοπτικά τις κυριότερες πτυχές της φιλοσοφίας του και τη σημασία του έργου του για την ιστορία της σύγχρονης ευρωπαϊκής σκέψης. Οι διαλέξεις θα συνοδεύονται από αναγνώσεις επιλεγμένων αποσπασμάτων με τη βοήθεια οπτικών μέσων προβολής και κριτική ερμηνεία των κεντρικών σημείων με ερωταποκρίσεις.


 

Πρόγραμμα:

 

1. Τρίτη 3 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης και η εποχή του. Βιογραφική επισκόπηση και παρουσίαση της πορείας του περιοδικού Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα από το 1948 έως το 1967. Η σημασία των εξεγέρσεων της Ανατολικής Ευρώπης ενάντια στον Σταλινισμό στην πορεία της σκέψης του Καστοριάδη από τον Τροτσκισμό στην αμφισβήτηση του Μαρξ. Μάης του 1968, η ρωγμή.

 

2. Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ

Η κριτική στον μαρξισμό. Η τριβή του Καστοριάδη με την μαρξική σκέψη και η υπέρβασή της. Η ετυμηγορία της Ιστορίας και η εμβάθυνση της καστοριαδικής κριτικής από τα μαρξιστικά καθεστώτα στην μαρξική φιλοσοφία. Το επαναστατικό και το συντηρητικό στοιχείο στον Μαρξ και η επαναξιολόγηση της πράξης. Πράξη και επανάσταση.

 

3. Τρίτη 10 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ.

Το κοινωνικο-ιστορικό πεδίο. Πώς γίνεται αντιληπτή η κοινωνία. Η κριτική του Καστοριάδη στην παραδοσιακή φιλοσοφία και η καρατόμηση του Χέγκελ. Η επαναξιολόγηση του πολιτικού και το κοινωνικό φαντασιακό. Σύγχρονος καπιταλισμός και ασημαντότητα.

 

4. Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ

Το ψυχικό πεδίο. Η στροφή του Καστοριάδη στον Φρόιντ και την ψυχανάλυση. Το ον δι’ εαυτό και η οντολογική δημιουργία. Το έμβιο και ο άνθρωπος. Η πρωταρχική κλειστή ψυχική μονάδα και η ψυχική συγκρότηση του κοινωνικού υποκειμένου. Η ανακάλυψη της φαντασίας. Μετουσίωση και γλώσσα. Οι κοινωνικές φαντασιακές σημασίες απέναντι στη γλωσσολογική στροφή και η κριτική του στις θεωρίες της επικοινωνίας.

 

5. Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ

Το οντολογικό πεδίο. Η καστοριαδική αντίληψη του Χρόνου απέναντι στις παραδοσιακές φιλοσοφικές συλλήψεις του Είναι και του Γίγνεσθαι. Η κριτική στη λογική της καθοριστικότητας και η σκιαγράφηση μιας λογικής των μαγμάτων. Ο στιβαδωμένος κόσμος και η οντολογική δημιουργία. Η υπέρβαση της συνολιστικής – ταυτιστικής λογικής και η ποιητική οντολογία της ετερότητας.

 

6. Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 7.00-9.00 μ.μ

Το πολιτικό πεδίο. Από τον σοσιαλισμό στην άμεση δημοκρατία. Το πρόταγμα της αυτονομίας και η αρχαία ελληνική δημοκρατία. Η αυτόνομη κοινωνία και η ανθρώπινη υποκειμενικότητα στην ιστορική προοπτική της νεωτερικότητας. Η ατομική και η κοινωνική διάσταση της αυτονομίας.


 

Σύντομο βιογραφικό του εισηγητή:

Ο Αλέξανδρος Σχισμένος γεννήθηκε το 1978 στην Αθήνα και μεγάλωσε στο Αγρίνιο. Είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων και μεταδιδάκτορας του ΑΠΘ. Υπήρξε αρθρογράφος σε διάφορα έντυπα και ιστοσελίδες και μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Βαβυλωνία (έως το 2019), του περιοδικού Το Έρμα και των εκδόσεων Αυτολεξεί. Μαζί με τον Σ. Σιαμανδούρα, υπήρξε συμπαραγωγός της ραδιοφωνικής εκπομπής Η θεωρία παίρνει θέση, στην αυτοδιαχειριζόμενη ΕΡΑ Ιωαννίνων (2013-2015).

Κυκλοφορούν τα έργα του: «Η ανθρώπινη τρικυμία: Ψυχή και αυτονομία στη φιλοσοφία του Κορνήλιου Καστοριάδη» (φιλοσοφική μελέτη – εκδ. Εξάρχεια), «Μετά τον Καστοριάδη: Δρόμοι της αυτονομίας στον 21ο αιώνα» (δοκίμιο μαζί με τον Νίκο Ιωάννου – εκδ. Εξάρχεια), «Το τέλος της εθνικής πολιτικής» (δοκίμιο μαζί με τον Νίκο Ιωάννου – εκδ. Εξάρχεια), «Μικρή πραγματεία για τον ερωτικό χρόνο» (εκδ. RedMarks), «Το Αλλού και το Άλλοτε. Χρόνος και απουσία» (ebook, εκδ. Αυτολεξεί). Έχει επιμεληθεί, μαζί με τον Γιάννη Κτενά, τον συλλογικό τόμο «Η σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη και η σημασία της για μας σήμερα» (εκδ. Ευρασία).


Κόστος εγγραφής: 80 ευρώ

Ανέργες-οι, φοιτητές-τριες: 60 ευρώ

Δυνατότητα πληρωμής σε δύο δόσεις

Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου δίνονται βεβαιώσεις παρακολούθησης


Δηλώστε συμμετοχή στη φόρμα εδώ // μέχρι την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2020.

Για εγγραφές και κρατήσεις θέσεων, κατάθεση στην τράπεζα πειραιώς:
IBAN GR1001722020005202092537315 (στην αιτιολογία βάζετε το όνομά σας και αυτό του σεμιναρίου) Δικαιούχος: Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Ερευνών


Πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής του σεμιναρίου στα πλαίσια του νέου κορονοϊού και των περιορισμών που τίθενται από το νόμο

Το σεμινάριο θα διεξαχθεί τηρώντας όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και υγιεινής. Στα πλαίσια των περιορισμών του τίθενται από το νόμο θα κρατηθεί αναγκαστικά σειρά προτεραιότητας και σε κάθε περίπτωση αναθεώρησης θα ακολουθηθεί η εκάστοτε οδηγία για την οποία θα σας ενημερώσουμε εγκαίρως.

Το σεμινάριο θα είναι διαθέσιμο και για διαδικτυακή παρακολούθηση τόσο σε ζωντανή ροή (livestreaming), όσο και ασύγχρονα. Ερωτήσεις προς τον εισηγητή θα μπορούν να γίνονται τόσο σε ζωντανή ροή, όσο και ασύγχρονα μέσω της πλατφόρμας μας.

Η διαδικτυακή πρόσβαση στο υλικό του σεμιναρίου (βίντεο, διαλέξεις, και το όποιο επιπρόσθετο υλικό δοθεί από τον εισηγητή) θα παραμένει ανοιχτή πρός όλα τα άτομα που θα εγγραφούν στο σεμινάριο μέχρι και ένα μήνα μετά την ολοκλήρωσή του.


Για περισσότερες πληροφορίες:

info@dipke.org
+30 2310 270838

Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Ερευνών
Ι. Δραγούμη 24,
3ος όροφος,
Θεσσαλονίκη
dipke.org